Nord-Trøndelag historielags årbok for 2011
 

Årboka vi legg fram i dag er Nord-Trøndelag Historielag si 86. årbok. Årbokserien vår er ein av dei eldste av sitt slag her til lands. Årboka er eit handfast prov på at gamle og nye skribentar legg ned eit stort arbeid på den lokalhistoriske forskingsfronten. Samla sett har dei 86 årbøkene brakt fram langt over 10000 sider med lokalhistorisk materiale. Ei nyttig oversikt over alt dette har Øyvind Bendt Aas laga.  Oversikt over alle artiklar og forfattarar frå og med 1921er å finne på nettadresse http://sites.google.com/site/oeyvindbendtaas/. Dette er ei gullgruve for alle som er interessert i lokalhistorie.

Spennet i årbokstoffet er som vanlig stort, og redaksjonen vil det skal vere slik. Korte epistlar er kanskje mangelvare for tida, men vi har 3-4 korte artiklar i år. Vi får oftast inn lange og grundige artiklar med fotnoter og kjeldemateriale som lesaren kan spore opp og gå vidare på gjennom bibliotek eller internett. Bra det, men vi vil gjerne ha fleire korte artiklar.

Opplaget til årboka har gått litt ned dei siste åra. Opplaget i år er 600. Laussalget over disk og gjennom lokallaga er for lågt. Det finst ei nedre økonomisk grense her, jamvel om vi får kjærkommen støtte frå Nord-Trøndelag fylkeskommune. Det er dei faste tingarane som er ryggraden til årboka. Vi vil gjerne ha fleire faste tingarar.

På vegne av redaksjonsnemnda vil eg rette ein takk til forfattarane som har gjort denne 86. årboka mulig. Takk går òg til lokallaga som er med og får fram artikkelstoff og driv salg av denne boka ved sida av eigne årbøker.

Så skal vi gå gjennom innholdet i årboka for 2011. Dei av artikkelforfattarane som er til stades, vil få høve til å presentere sine bidrag. Kvar artikkel blir innleia med foto og enkle biografiske data om artikkelforfattaren. Dette var nytt ifjor og funka bra.

1	Johan Solheim er leiar for Nord-Trøndelag historielag. Han går gjennom årboka si historie og reflekterer over kor mye ei årbok som vår betyr for lokalhistoria i fylket.
2	Arne Langås har ein grundig artikkel om identifikasjonskomiteen for Falstadskogen, som arbeidde 1945-47 for å finne identiteten til dei menneska som var gravlagt der.
3	Ivar Erlend Stav legg fram materiale om morbrørne sine, som satt på Falstad frå oktober 1944 til mai 1945. Mye av artikkelen er ført i penn av Alf Hestmann, som seinare vart SAS-flygar. Ei levande skildring av kor trasig fangelivet på Falstad var for dei mannlige norske fangane.
4	Åke Jünge skriv om korleis kvinnefangane på Falstad hadde det. Hovedkjelde for artikkelen er mor hans, Bodil Kvaale (Jünge) som satt på Falstad i 1942, 18 år gammal.
5	John-Otto Leifseth skriv om korleis familien Leifseth opplevde å få heimen sin i Namsos bomba av tyskarane 20. april 1940.
6	Asbjørn D.K. Eklo har samla materiale om levangermannen Fredrik Nannestad Brekke som opererte på begge sider under andre verdenskrig.
7	Forfattaren Bjørn Nilsen sin artikkel reflekterer rundt tilfellet Nannestad Brekke og kommenterer Eklo sin artikkel.
8	Årboka har ofte hatt med ein artikkel eller to om arkeologi. I år er professor Kalle Sognnes tilbake med ein om helleristingane på Evenhus på Frosta.
9	Arnt-Erik Selliaas har granska Eidsvollsmennene frå Nordre Trondhjems Amt og funne mengder av nytt materiale om dei.
10	Jan Brendalsmo har laga ein artikkel med tittel ”Levanger i 1000 år?” Han går gjennom det historiske kjeldegrunnlaget for Levanger sitt store 1000-årsjubileum 2011 og kan påvise at det er like uvisst som Tønsberg sitt grunnlag for å feire 1100 år i 1971. Han vil ikkje utelukke at det av reit eller anna der Levanger ligg, som skilte det frå området rundt i år 1011. Så uvissa kjem tiltaslte til gode. Brendalsmo sin sluttsetning er: Gratulerer Levanger.
11	Kirsten Joveig Gartland har ei kort hsitorie om diktet ”Stuinna” og ei etterlysing av kem som har omsett diktet til trøndersk.
12	Morten Stene og Erling Koldaas har spora opp eit tegna reisbrev frå Nord-Trøndelag i 1849, laga av Trondheimslæraren Aas. Illustrasjonane er fargerike og interessante.
13	Anders Sakrisvoll skriv om Johan Falkberget og Nord-Trøndelag. Falkberget var mange gonger i Nord-Trøndelag og hadde eit nettverk her. Bildematerialet Sakrisvoll har funne fram er eineståande.
14	Mette Vaag gir oss historia om den store boksamlinga etter Gunnar Skavlan, som fylket arva i 1963.
15	Alf R. Olsen gir oss eit stykke gruvehistorie frå Meråker, knytta til Ebba Astrup sitt namn.
16	På Hylla på Røra låg det ein gong kaffetilsetningsfabrikk. Olav Andreas Moen skriv historia om denne ukjente fabrikken.
17	Johannes Brandtzæg er fast bidragsytar til årboka, med ein epistel om fylkeskulturprisvinnaren 2010 var det Frode Estil som fekk prisen.
18	John Wold har gravd fram ein ung kunstnar frå Steinkjer, som fekk ein tragisk død i Stockholm: Billedhoggaren Rolf Skjefte.
19	Til slutt har vi med årsmeldinga for Nord-Trøndelag historielag og rapportar frå lokallaga. Dette siste er det redaksjonsmedlem Morten Stene som har tatt seg av å samle. Ingen liten jobb når vi veit at dei lokale historielaga er ei breid folkerørsle med eit utall av aktivitetar som sysselsett hundrevis av kunnskapsrike menneske i dette fylket.

Dei lokalhistoriske årbøkene er ein stor rikdom for fylket vårt. Dei er ikkje minnebrikker eller nettutgaver. Dei er på papir og står i bokhyller og ligg på skrivebord. Dei blir ikkje avmagnetisert!